БІЗ ТУРАЛЫ
Спорттағы әрбір маңызды жетістік – бұл тек спортшының ғана емес, тұтас бір кәсіби мамандар ұжымының көпжылдық еңбегінің нәтижесі. Бұл үдерісте маңызды рөл атқаратын сала – спорттық медицина. Ол спортшылардың жоғары нәтижеге қол жеткізу жолында жан-жақты қолдауды қамтамасыз етеді.
Спорттық медицина – жай ғана денсаулықты бақылау емес. Спорттың дене шынықтырудан басты ерекшелігі, оның жоғары деңгейдегі күш-жігерді талап етуінде. Сондықтан спортшыларды дайындауда, оларды қалпына келтіруде және оңалтуда ерекше тәсіл қажет. Сол себепті ХХ ғасырдың басында спортқа арналған медицина саласының жеке бағыты қалыптасты.
Бүгінгі таңда спорттық медицина келесі бағыттарды қамтиды:
Спорттық медицина – спортшыларды даярлау жүйесінің ажырамас бөлігі және ол мемлекеттік әлеуметтік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. 1948 жылғы 19 шілдеде Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрінің №303 бұйрығы мен 1948 жылғы 14 маусымдағы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің №274-р өкімінің негізінде Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығы құрылды. Ал 1999 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен республикалық дәрігерлік-дене шынықтыру диспансері «Спорттық медицина және оңалту орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны болып қайта құрылды. Қазіргі таңда бұл орталық Алматы қаласындағы Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайының ғимаратында орналасқан.
2025 жылға дейін Орталықтың жалғыз филиалы Алматы қаласы, Бостандық ауданы, Абай даңғылы, 44-үй мекенжайында орналасқан болатын. Бұл филиал спортшыларға медициналық сүйемелдеу көрсетуін жалғастырып, белсенді түрде дамып келеді.
2025 жылдан бастап Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығының бас кеңсесі Астана қаласында орналасқан. Бұл орталықтың республикалық деңгейдегі үйлестіруші рөлін күшейтіп, мемлекеттік органдармен, спорт федерацияларымен және өңірлік медициналық ұйымдармен өзара іс-қимылды жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді.
Орталық қызметінің маңызды бағыттарының бірі – өңірлерде спорттық медицина қызметін дамытуға ұйымдастырушылық-әдістемелік қолдау көрсету. Орталық мамандары спорттық диспансерлерді ашу, олардың қызметін ұйымдастыру және дамыту мәселелері бойынша консультациялық көмек көрсетеді, әдістемелік ұсынымдар әзірлеуге, кадрларды даярлауға және заманауи медициналық стандарттарды енгізуге қатысады.
Сондай-ақ, 2025 жылы Алматы облысындағы Қарасай ауданы, Кемертоған ауылы, есептік квартал 11, құрылыс 853 мекенжайында Олимпиадалық дайындық базасы ашылды. Бұл база кәсіби спортшыларды терең дайындықтан өткізуге, жарақаттардан кейін оңалтуға және қалпына келтірудің инновациялық әдістерін енгізуге арналған.
Біз Қазақстандағы спорттық медицинаны дамытып, спортшыларды қолдауға және оңалтуға арналған үздік жағдайларды жасап, заманауи емдеу және қалпына келтіру әдістерін енгізуге, сондай-ақ спорттағы медициналық қызмет көрсетудің жоғары деңгейін қамтамасыз етуге ұмтыламыз.
Спорттық медицина – жай ғана денсаулықты бақылау емес. Спорттың дене шынықтырудан басты ерекшелігі, оның жоғары деңгейдегі күш-жігерді талап етуінде. Сондықтан спортшыларды дайындауда, оларды қалпына келтіруде және оңалтуда ерекше тәсіл қажет. Сол себепті ХХ ғасырдың басында спортқа арналған медицина саласының жеке бағыты қалыптасты.
Бүгінгі таңда спорттық медицина келесі бағыттарды қамтиды:
- спортшыларды дайындаудың медико-биологиялық қамтамасыз етілуі;
- дәрігерлік және функционалдық бақылау;
- жүктемелер мен жарақаттардан кейін қалпына келтіру және оңалту;
- спортшылардың соматикалық ауруларының алдын алу және емдеу;
- спорттық травматология;
- спорттық жарыстарда шұғыл медициналық көмек көрсету;
- допингке қарсы бақылау және басқа да бағыттар.
Спорттық медицина – спортшыларды даярлау жүйесінің ажырамас бөлігі және ол мемлекеттік әлеуметтік саясаттың басым бағыттарының бірі болып табылады. 1948 жылғы 19 шілдеде Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрінің №303 бұйрығы мен 1948 жылғы 14 маусымдағы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің №274-р өкімінің негізінде Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығы құрылды. Ал 1999 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен республикалық дәрігерлік-дене шынықтыру диспансері «Спорттық медицина және оңалту орталығы» республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны болып қайта құрылды. Қазіргі таңда бұл орталық Алматы қаласындағы Балуан Шолақ атындағы спорт және мәдениет сарайының ғимаратында орналасқан.
2025 жылға дейін Орталықтың жалғыз филиалы Алматы қаласы, Бостандық ауданы, Абай даңғылы, 44-үй мекенжайында орналасқан болатын. Бұл филиал спортшыларға медициналық сүйемелдеу көрсетуін жалғастырып, белсенді түрде дамып келеді.
2025 жылдан бастап Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығының бас кеңсесі Астана қаласында орналасқан. Бұл орталықтың республикалық деңгейдегі үйлестіруші рөлін күшейтіп, мемлекеттік органдармен, спорт федерацияларымен және өңірлік медициналық ұйымдармен өзара іс-қимылды жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік берді.
Орталық қызметінің маңызды бағыттарының бірі – өңірлерде спорттық медицина қызметін дамытуға ұйымдастырушылық-әдістемелік қолдау көрсету. Орталық мамандары спорттық диспансерлерді ашу, олардың қызметін ұйымдастыру және дамыту мәселелері бойынша консультациялық көмек көрсетеді, әдістемелік ұсынымдар әзірлеуге, кадрларды даярлауға және заманауи медициналық стандарттарды енгізуге қатысады.
Сондай-ақ, 2025 жылы Алматы облысындағы Қарасай ауданы, Кемертоған ауылы, есептік квартал 11, құрылыс 853 мекенжайында Олимпиадалық дайындық базасы ашылды. Бұл база кәсіби спортшыларды терең дайындықтан өткізуге, жарақаттардан кейін оңалтуға және қалпына келтірудің инновациялық әдістерін енгізуге арналған.
Біз Қазақстандағы спорттық медицинаны дамытып, спортшыларды қолдауға және оңалтуға арналған үздік жағдайларды жасап, заманауи емдеу және қалпына келтіру әдістерін енгізуге, сондай-ақ спорттағы медициналық қызмет көрсетудің жоғары деңгейін қамтамасыз етуге ұмтыламыз.
БІЗДІҢ МАҚСАТЫМЫЗ
«Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығы» ШЖҚ РМК қызметінің басты мақсаты – Қазақстан Республикасының ұлттық құрама командалары спортшыларына және спортпен шұғылданатын өзге де тұлғаларға жоғары білікті медициналық көмек көрсету, спорттық медицинаны және оңалту жүйесін дамыту.
БІЗДІҢ МИССИЯМЫЗ
«Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығы» ШЖҚ РМК миссиясы – спортшылардың денсаулығын сақтау мен нығайту, жоғары жетістіктер спортын сапалы медициналық қамтамасыз ету арқылы ұлттық құрама командалардың халықаралық деңгейде жоғары нәтижелерге қол жеткізуіне ықпал ету.
бІЗДІҢ КОНЦЕПЦИЯМЫЗ
«Ұлттық спорттық медицина және оңалту орталығы» ШЖҚ РМК Қазақстан Республикасының ұлттық құрама командаларының мүшелеріне медициналық қызмет көрсететін ұйым ретінде интеграциялау, сондай-ақ республикалық және халықаралық деңгейдегі спорттық-бұқаралық іс-шараларды медициналық қамтамасыз ету, жоғары білікті спортшылардың деректер тізілімін қалыптастыру, инновациялық емдеу-диагностикалық технологияларды дамыту және спортшыларды медициналық қамтамасыз ету саласындағы әлемдік тәжірибені пайдалану — бұл «Спорттық медицина және оңалту орталығы» ШЖҚ РМК әлемдік стандарттарға сай даму стратегиясындағы негізгі бағыттарының бірі болып табылады.
Қызметтің негізгі бағыттары:
Ұлттық спорттық медицина орталығы Қазақстан Республикасының ұлттық құрама командалары спортшыларына, сондай-ақ олимпиадалық резерв жүйесіндегі білім алушыларға кешенді медициналық қамтамасыз ету қызметін жүзеге асырады.
Бұл бағыт спортшылардың денсаулық жағдайын жүйелі бағалауды, спортпен шұғылдануға медициналық рұқсат беруді және жаттығу процесіне медициналық бақылауды қамтамасыз етуге бағытталған.
Орталық есепте тұрған спортшылардың денсаулық жағдайын тұрақты бақылауды жүзеге асырады.
Диспансерлік бақылау барысында ағзаның функционалдық күйі, жаттығу және жарыс жүктемелеріне бейімделуі бағаланып, профилактикалық және емдік іс-шаралар уақтылы жүргізіледі.
Спортшыларға алдын ала, мерзімдік және тереңдетілген медициналық тексерулер жүргізіледі.
Функционалдық диагностика нәтижелері негізінде жүрек-қантамыр, тыныс алу және басқа жүйелердің жағдайы бағаланып, физикалық жүктемеге төзімділік деңгейі анықталады.
Бұл бағыт спорттық жарақаттар мен аурулардың алдын алуға, оларды ерте анықтауға және дер кезінде емдік шаралар жүргізуге бағытталған.
Сонымен қатар спортшылардың жалпы денсаулығын сақтау және нығайту үшін кешенді профилактикалық жұмыстар жүзеге асырылады.
Жарақаттардан, операциялардан және аурулардан кейін спортшылардың функционалдық мүмкіндіктерін қалпына келтіруге бағытталған кешенді оңалту бағдарламалары іске асырылады.
Оңалту процесі физиотерапия, емдік дене шынықтыру және массаж әдістерін қамтиды, сондай-ақ қайта жарақат алу қаупін азайтуға бағытталады.
Орталық мамандары оқу-жаттығу жиындары мен спорттық жарыстар кезеңінде ұлттық құрама командаларға медициналық қолдау көрсетеді.
Сүйемелдеу барысында спортшылардың жағдайы бақыланып, жедел медициналық көмек көрсетіледі және дәрілік қамтамасыз ету ұйымдастырылады.
Орталық спортшыларға, жаттықтырушыларға және спорт ұйымдарына медициналық қамтамасыз ету, жарақаттардың алдын алу және оңалту мәселелері бойынша әдістемелік және консультациялық қолдау көрсетеді.
Сонымен қатар спорттық медицинаны дамытуға бағытталған ұйымдастырушылық және әдістемелік құжаттар әзірлеуге қатысады.
Медициналық көмектің сапасын арттыру мақсатында спорттық медицина, функционалдық диагностика және оңалту саласында заманауи технологиялар мен жаңа әдістер енгізіледі.
Бұл бағыт спортшылардың денсаулығын қорғау жүйесін жетілдіруге және тиімділігін арттыруға бағытталған.
- Спортшыларды кешенді медициналық қамтамасыз ету
Ұлттық спорттық медицина орталығы Қазақстан Республикасының ұлттық құрама командалары спортшыларына, сондай-ақ олимпиадалық резерв жүйесіндегі білім алушыларға кешенді медициналық қамтамасыз ету қызметін жүзеге асырады.
Бұл бағыт спортшылардың денсаулық жағдайын жүйелі бағалауды, спортпен шұғылдануға медициналық рұқсат беруді және жаттығу процесіне медициналық бақылауды қамтамасыз етуге бағытталған.
- Диспансерлік бақылау және денсаулық мониторингі
Орталық есепте тұрған спортшылардың денсаулық жағдайын тұрақты бақылауды жүзеге асырады.
Диспансерлік бақылау барысында ағзаның функционалдық күйі, жаттығу және жарыс жүктемелеріне бейімделуі бағаланып, профилактикалық және емдік іс-шаралар уақтылы жүргізіледі.
- Медициналық тексеру және функционалдық бағалау
Спортшыларға алдын ала, мерзімдік және тереңдетілген медициналық тексерулер жүргізіледі.
Функционалдық диагностика нәтижелері негізінде жүрек-қантамыр, тыныс алу және басқа жүйелердің жағдайы бағаланып, физикалық жүктемеге төзімділік деңгейі анықталады.
- Емдеу-профилактикалық қызмет
Бұл бағыт спорттық жарақаттар мен аурулардың алдын алуға, оларды ерте анықтауға және дер кезінде емдік шаралар жүргізуге бағытталған.
Сонымен қатар спортшылардың жалпы денсаулығын сақтау және нығайту үшін кешенді профилактикалық жұмыстар жүзеге асырылады.
- Медициналық оңалту және функционалдық қалпына келтіру
Жарақаттардан, операциялардан және аурулардан кейін спортшылардың функционалдық мүмкіндіктерін қалпына келтіруге бағытталған кешенді оңалту бағдарламалары іске асырылады.
Оңалту процесі физиотерапия, емдік дене шынықтыру және массаж әдістерін қамтиды, сондай-ақ қайта жарақат алу қаупін азайтуға бағытталады.
- Ұлттық құрама командаларды медициналық сүйемелдеу
Орталық мамандары оқу-жаттығу жиындары мен спорттық жарыстар кезеңінде ұлттық құрама командаларға медициналық қолдау көрсетеді.
Сүйемелдеу барысында спортшылардың жағдайы бақыланып, жедел медициналық көмек көрсетіледі және дәрілік қамтамасыз ету ұйымдастырылады.
- Консультативтік-әдістемелік және ұйымдастырушылық қызмет
Орталық спортшыларға, жаттықтырушыларға және спорт ұйымдарына медициналық қамтамасыз ету, жарақаттардың алдын алу және оңалту мәселелері бойынша әдістемелік және консультациялық қолдау көрсетеді.
Сонымен қатар спорттық медицинаны дамытуға бағытталған ұйымдастырушылық және әдістемелік құжаттар әзірлеуге қатысады.
- Спорттық медицинада инновациялық технологияларды енгізу
Медициналық көмектің сапасын арттыру мақсатында спорттық медицина, функционалдық диагностика және оңалту саласында заманауи технологиялар мен жаңа әдістер енгізіледі.
Бұл бағыт спортшылардың денсаулығын қорғау жүйесін жетілдіруге және тиімділігін арттыруға бағытталған.